Dù ai đi ngược về xuôi,
Nhớ ngày giỗ Tổ mồng Mười tháng Ba.
Dù ai buôn bán đường xa,
Nhớ ngày giỗ Tổ tháng Ba mà về.
Câu ca dao trên đã nhắc nhở cho chúng ta về hình ảnh của một ngày rất trọng đại của dân tộc, đó chính là giỗ Quốc Tổ Hùng Vương, ngày mà chúng ta kính nhớ đến tổ tiên. Ngày 19 tháng 4 năm 2021 (nhằm ngày mồng Tám tháng Ba năm Tân Sửu), hòa trong không khí rộn ràng của cả nước, Trường THPT Quang Trung long trọng tổ chức Lễ giỗ Quốc Tổ Hùng Vương để cùng ôn lại những giây phút linh thiêng hào hùng của dân tộc con Rồng cháu tiên, nhắc nhở cháu con nhớ ơn Quốc Tổ và các bậc tiền hiền tiên liệt, tự hào truyền thống để tiếp bước và phát huy.
Đến tham dự buổi lễ trang trọng này, có tất cả giáo viên nhân viên và toàn thể học sinh của trường. Về phía lãnh đạo trường có sự hiện diện của cô Lê Thị Uyên – Bí thư Chi bộ, Hiệu trưởng; thầy Nguyễn Văn Cải – Phó Bí thư Chi bộ, Phó Hiệu trưởng; thầy Nguyễn Hồng Quí – Chi ủy viên, Trợ lí Thanh niên; cô Nguyễn Thị Đắc – Chủ tịch Công đoàn cơ sở; cùng BCH các đoàn thể,…
Thay mặt lãnh đạo trường, cô Lê Thị Uyên – Bí thư Chi bộ, Hiệu trưởng – phát biểu ôn lại lịch sử truyền thống dựng nước và giữ nước thời đại Hùng Vương, các cột mốc quan trọng và đáng tự hào của lịch sử nước Việt, sự tiếp bước xứng đáng của các thế hệ cha anh hôm qua và thế hệ trẻ hôm nay.
Trong không khí trang trọng, thiêng liêng và ấm áp của buổi lễ, tất cả thầy cô và đại diện học sinh 28 lớp đã thực hiện nghi thức dâng hương, dâng lễ vật (Hoa quả, trà bánh, nhang đèn,…) lên bàn thờ Quốc Tổ.
Nhân dịp này, chúng ta cùng khái quát lại vài nét chính về những mốc son lịch sử, truyền thống gắn liền với Quốc Tổ Hùng Vương, nghi thức Giỗ Quốc Tổ gắn liền với truyền thống, văn hóa dân tộc.
Ngay từ ngàn xưa, cha ông ta đã truyền dạy con cháu:
“Dù ai đi ngược về xuôi,
Nhớ ngày giỗ Tổ mồng Mười tháng Ba
Khắp miền truyền mãi câu ca
Nước non vẫn nước non nhà ngàn năm”
Lễ hội giỗ Tổ Hùng Vương, từ xa xưa, chọn nhật kỳ tiến hành vào mùa thu, là mùa tổ chức các lễ hội có lịch sử cổ xưa hơn các lễ hội mùa xuân. Đến năm 1917 mới có quy định chính thức của triều Nguyễn (đời vua Khải Định) lấy ngày mồng Mười tháng Ba hàng năm làm ngày “quốc tế” (Quốc lễ, quốc giỗ). Điều này được xác nhận trên tấm bia Hùng Vương từ khảo do tham tri Bùi Ngọc Hoàn, Tuần phủ tỉnh Phú Thọ, lập năm Bảo Đại thứ 15 (1940) cũng đang đặt ở Đền Thượng trên núi Hùng.
Văn Lang (3000 - 258 TCN) được xem là Quốc hiệu đầu tiên của Việt Nam, kinh đô đặt tại Phong Châu (nay thuộc tỉnh Phú Thọ). Lãnh thổ bao gồm khu vực Đồng bằng sông Hồng và 3 tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh ngày nay. 18 đời vua Hùng đã viết nên những trang sử hào hùng của dân tộc Việt Nam ta với những nền văn hóa phát triển rực rỡ.
Ngày nay còn tìm thấy các di chỉ văn hóa Phùng Nguyên, Đồng Đậu, Gò Mun, Đông Sơn... (có niên đại xa nhất cách đây 4000-3500 năm), rất nhiều công cụ bằng đồng, cùng những vũ khí thô sơ để tự vệ: lưỡi cày, lưỡi búa, mũi tên, lưỡi dao, giáo, rìu, dao găm và những mảnh giáp che thân bằng đồng...
Có thể nói sức mạnh của nền văn minh Văn Lang - Âu Lạc, với cơ sở cộng đồng đoàn kết, quốc gia thống nhất của nền văn minh bản địa, đã tạo cho cộng đồng người Việt có sức mạnh để chiến thắng giặc ngoại xâm và chinh phục thiên nhiên trong suốt quá trình lịch sử.
Người Việt biết trồng lúa nước vào loại sớm nhất thế giới, đến thời Hùng Vương thì nghề này đã đạt đến trình độ khá cao. Nghề trồng lúa, trồng dâu chăn tằm, chăn nuôi gia súc ngày càng phát triển thì thủ công nghiệp cũng phát triển theo (nghề gốm, nghề dệt, nghề mộc, nghề luyện kim đồng thau, khai mỏ đồng, mỏ thiếc, mỏ chì, nấu quặng...). Giao thông vận tải phát triển, giao lưu kinh tế văn hóa trong cư dân Việt Nam cũng đạt trình độ phát triển khá. Đồ đồng Đông Sơn (thấy cả ở miền xuôi và miền núi) rất phong phú, nhiều hình vẽ bao gồm công cụ, vũ khí, đồ đựng, đồ trang sức. Từ Việt Nam, trống đồng được truyền lên phía Bắc, tới đất Điền (Vân Nam), đất Thục (Tứ Xuyên), và đưa xuống phía Nam, tới Malaixia, tới đất nước đảo Dừa (Inđônêxia). Một số lượng cực kỳ lớn và phong phú các loại vũ khí bằng đồng thau được tìm thấy trong các di chỉ văn hóa. Tất cả những điều đó đã nói lên rằng trong thời kỳ này, chẳng những sản xuất phát triển, mà chiến tranh cũng đã xãy ra thường xuyên. Vì vậy việc dựng nước và giữ nước nhất thiết phải gắn bó với nhau. Trên cơ sở một nền kinh tế văn hóa phát triển, các vua Hùng và cư dân Việt đã nhiều lần chiến thắng các cuộc chiến tranh chống bọn xâm lược, mà truyền thuyết gọi là giặc "Man", giặc "Mũi đỏ", giặc "Ân".
Kế tục truyền thống tốt đẹp của cha ông, nhất là đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, ngay sau cách mạng thành công, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Sắc lệnh số 22 ngày 18 tháng 2 năm 1946 cho công chức nghỉ ngày 10 tháng 3 âm lịch hàng năm để tham gia tổ chức các hoạt động Giỗ Tổ Hùng Vương – hướng về cội nguồn dân tộc.
Năm 1954, Chủ tịch Hồ Chí Minh có buổi gặp mặt với binh lính các Trung đoàn Thủ Đô, trung đoàn 36, trung đoàn Tu Vũ... Người đã nói rằng: "Đền Hùng thờ các vua Hùng. Hùng Vương là người sáng lập ra nước ta, là Tổ tiên của dân tộc ta. Ngày xưa, các vua Hùng đã có công dựng nước, ngày nay Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước"
Ngày 02/4/2007, Quốc Hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã phê chuẩn sửa đổi, bổ sung Điều 73 của Luật Lao động cho người lao động được nghỉ làm việc, hưởng nguyên lương ngày Giỗ Tổ Hùng Vương. Kể từ đây, ngày 10/3 âm lịch hàng năm đã trở thành ngày QUỐC LỄ mang ý nghĩa bản sắc văn hóa dân tộc.
Ngày 6/12/2012, UNESCO (Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hiệp Quốc - United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) đã chính thức công nhận “Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương”, biểu tượng của tinh thần đại đoàn kết, truyền thống đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc Việt Nam, là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Mỗi lần đến ngày Giỗ Quốc Tổ, chúng ta cùng nhau ôn lại một số nét chính về quá trình xây dựng nước và giữ nước thời đại Văn Lang - với 18 đời vua Hùng để mỗi người dân Việt Nam thêm tự hào về truyền thống của đất nước ngàn năm văn hiến để từ đó tiếp bước xứng đáng trên con đường dựng xây đất nước Việt Nam văn minh, giàu đẹp, nghĩa tình!
